opgepest!

voor antwoorden op vragen over pesten

 

Pesten is een vorm van agressie en dus niet ok. Pesten komt vaak voor in een klas, op school of in een groep waar kinderen of jongeren samen zijn. Dat kan een jeugdbeweging zijn, of een sportclub.

 

Er bestaan verschillende vormen van pesten.

Bij pesten is er altijd een dader en een slachtoffer. De dader is diegene die pest en het slachtoffer is diegene die gepest wordt. Soms kunnen er ook meerdere daders of slachtoffers zijn.

 

Maar er zijn nog andere rollen bij pesten.

 

Je kind is niet "alleen maar slachtoffer"

 

Leg de schuld van het pesten niet bij je kind. Wijs op de mooie en sterke kanten van je zoon of dochter. Ga op zoek naar krachten.

 

Leer je kind manieren om ‘neen’ te zeggen. Slechts 50% van de slachtoffers zorgen ervoor dat de dader hen niet meer kan bereiken. Dat blijkt echter wel een hele effectieve manier.

 

Luister goed

 

Als een kind thuis eindelijk toegeeft dat het gepest wordt, luister goed, laat hem vertellen en stel het gerust dat hij boos, bang en verdrietig mag zijn. Maak hem duidelijk dat niemand het recht heeft om te pesten. Zeg aan je kind dat je het zal steunen en dat je samen naar een oplossing zal zoeken. Maak je kind duidelijk dat het goed is dat hij met zijn zorgen bij jullie komt, want dat dergelijke problemen te groot zijn om alleen te dragen. Maak afspraken dat je kind nooit nare geheimen hoeft te hebben, zeker niet als anderen die geheimen bij hem afdwingen of bedreigen.

 

 

Breng de situatie in kaart

 

Breng samen met je kind de situatie in kaart: wie pest er, waar en wanneer, welke kinderen zijn behulpzaam, wat is pesten en wat is plagen. Vertel aan je kind waarom het nodig is om de school te contacteren en/of naar de politie te stappen als de situatie dat vraagt.

Sta uitvoerig stil bij de gevoelens en beleving van het kind. Bevraag het gehele verhaal. Het is heel belangrijk voor de gepeste om erover te praten, zo moet hij of zij de zware lasten niet alleen dragen.

 

Erken het leed

 

Erkenning van schade en leed is nodig om verder te kunnen in het leven. De pijn eist gevoeld te worden. Wat nodig is, is dat je kind zichzelf niet langer door de ogen van de pestkoppen gaat bekijken, maar door zijn eigen ogen. Daar heeft je kind ook anderen voor nodig.

 

Blijf rustig

 

Zet pesters niet publiekelijk aan de schandpaal. Het delen van berichten & filmpjes op sociale media zorgt mogelijks voor een gewenning aan geweld én kan leiden tot een escalatie van geweld en wraakacties. Bel ook niet in een impulsieve bui naar de ouders van de pester. Voorkom schade doordat je de situatie zo mogelijks verergert of het vertrouwen van je kind verliest.

 

 

Vermijd emotionele reacties & goedbedoelde tips en adviezen

 

Veel ouders reageren heel emotioneel als hun kind gepest wordt. Toch helpt het niet om vanuit je emotie te willen helpen.

 

Slachtoffers hebben niets aan goedbedoelde adviezen, zeker niet de pedagogisch onverantwoorde adviezen. Je helpt hen niet met zinnen als:

 

Negeer ze gewoon!
Sla terug.
Bijt dan van je af?
Mij zou dat niet overkomen.

 

Vertel over de pester-rol

 

Schets de rol van een pester, laat je kind begrijpen dat dit gedrag een oorzaak heeft, zonder het gedrag goed te praten.

 

Maak je kind duidelijk dat pestkoppen uit zijn op een reactie. Als je laat merken dat de pesterijen je raken, wordt het pesten alleen maar heviger.

 

Assertiviteit

 

Weerbaarheids- of assertiviteitstrainingen zijn een ideaal middel om preventief je kind op een goede manier te leren opkomen voor zichzelf (fysiek, verbaal en emotioneel), met het nodige respect voor anderen.

 

Stuur je je kind anderzijds op training wanneer het al een slachtoffer is, kan het zijn dat het kind dit ervaart als een bevestiging van zijn slachtofferrol: het pesten wordt veroorzaakt door hem en de oplossing ligt in het volgen van een training. Je kan het gevoel creëren dat het ‘slachtoffer’ zelf de oorzaak ik van de pesterijen. Stel dat de training faalt, ligt dit in de beleving van het slachtoffer ook weer aan zichzelf en gaat hij zichzelf definitief beschouwen als een ‘hopeloos geval’.

 

Als ouders het moeilijk vinden

 

Individuele therapie is een veiligere eerste stap, als slachtoffers daar de juiste handvatten krijgen aangereikt om in de werkelijkheid mee aan de slag kunnen, kan een weerbaarheids- of assertiviteitstraining in groep een vervolg zijn binnen dit verhaal.

 

Preventief handelen helpt

 

Ouders kunnen preventief handelen door er in de opvoeding voor te zorgen dat hun kinderen hun zelfvertrouwen en sociale competentie goed ontwikkelen. Dat maakt dat zij sociaal en hulpvaardig gedrag vertonen, waardoor zij in zekere zin ‘geliefd’ zijn bij anderen. Dat vormt een beschermende factor voor slachtofferschap en de nood om pester te worden. Het is een opvoedkundige uitdaging om met veel liefde en betrokkenheid grenzen te stellen. Dit om enerzijds kinderen te leren omgaan met frustraties en anderzijds met het feit dat bepaald gedrag niet gewenst is. Daarnaast is het meegeven van zelfvertrouwen en een realistisch zelfbeeld een ultieme sleutel in de preventie van pesten.

 

Pesten is brandend actueel. Regelmatig duiken in de media berichten over het thema op. Wat kunnen we doen als volwassenen?

 

  • Het is de taak van een volwassene om pesten zo snel mogelijk op te merken. Zo kan escalatie worden voorkomen. Vaak blijft pesten nog onder de radar. Meer dan 4 op de 10 leerlingen zeggen dat pesten gebeurt zonder dat de leraar op de  hoogte is. Tijdig opmerken betekent dat de schade en impact nog beperkt blijft, en de weg naar herstel gemakkelijker kan worden ingeslagen. Neem dus als volwassene elke melding ernstig. Wees alert, observeer en neem je verantwoordelijkheid als volwassene indien dit nodig is.
     

  • Sanctioneer pesters, laat het ongewenste gedrag volgen door een consequentie. Leer pesters dat dit gedrag niet door de beugel kan. Contacteer hulpverlening of politie als het pesten niet stopt.
     

  • Zet pesters niet publiekelijk aan de schandpaal. Het delen van berichten & filmpjes op sociale media zorgt mogelijks voor een gewenning aan geweld én kan leiden tot een escalatie van geweld en wraakacties.
     

  • Ga aan de slag, ook met de pester. Pesten is een (foute) manier om gevoelens te tonen. Spoor op waar het schoentje wringt en zoek naar oplossingen. Kinderen moeten elkaar leren begrijpen en respecteren. Dit is een ontwikkelingstaak die ze niet alleen voor elkaar kunnen brengen. Daarin moeten volwassenen ze gidsen. Creeër dus een open, veilige sfeer van vertrouwen. Vergeet niet: 15% is zowel pester als gepeste.
     

  • Leer kinderen het verschil tussen ruzie, plagen en pesten. Tussen grappig en kwetsend. Leer ze ‘neen’ zeggen, geef aan rustig te blijven en niet te reageren op uitdagingen. Een goede reactie is wél: ‘laat aan de pester weten dat hij kwetst en vraag om te stoppen’.
     

  • Werk niet enkel met de pester en het slachtoffer, maar maak gebruik van de kracht van het aantal. Roep omstaanders op tot actie. Roep kinderen die getuige zijn van pesten (de middengroep) op om te helpen en/of dit door te geven aan een volwassene.
     

  • Enkel een structurele aanpak per school die oog heeft voor alle betrokken partijen, heeft kans op slagen. Het gaat erover om integraal werken met leerlingen, ouders én lerarenkorps.

 

 
 

Achterhaal de oorzaak en ga aan de slag

 

Een pestkop is in eerste plaats een ‘rol’ in een sociale context en pas in tweede instantie een persoon. Dit geldt ook voor het 'slachtoffer'. Het is belangrijk om het verschil tussen de rol en de persoon voor ogen te houden. Pesten is vaak een middel om je populair te maken of je machtspositie in de groep te handhaven. Pesten komt vaak voort uit onzekerheid. Het gevoel van macht kan dan heel prettig voelen. Er zijn ook kinderen die ooit slachtoffer waren en zich in een nieuwe groep profileren als pester, zij zien vaak maar 2 opties in een groep: pesten of zelf gepest worden.

 

Pesten is een (foute) manier om gevoelens te tonen. Spoor op waar het schoentje wringt en zoek naar oplossingen. Kinderen moeten elkaar leren begrijpen en respecteren. Dit is een ontwikkelingstaak die ze niet alleen voor elkaar kunnen brengen. Daarin moeten volwassenen ze gidsen.

 

Het is van cruciaal belang om het inlevingsvermogen van de pester te versterken. Veel pesters kennen wel de gevolgen op korte termijn, maar hebben vaak geen idee wat de gevolgen op lange termijn kunnen inhouden. Stel vragen zoals: hoe zou jij je voelen in zijn plaats? Denk je dat dit jou ook zou kunnen overkomen? Weet je wat er met iemand kan gebeuren die langdurig gepest wordt?

 

Leer kinderen het verschil tussen ruzie, plagen (geen machtsverschil; opmerkingen zijn als grapje bedoeld) en pesten (altijd een machtsverschil: één partij heeft plezier, de andere partij absoluut niet; er is sprake van een bewuste negatieve actie). Tussen grappig en kwetsend. Leer een pester dat en hoe hij moet stoppen als iemand ‘neen zegt’.

 

Laat merken: 'Dit kan niet door de beugel'

 

Laat het ongewenste pestgedrag volgen door een consequentie. Pesters leren: ‘Dit gedrag kan niet door de beugel’. Keur pestgedrag altijd af, maar blijf rustig. Keur het gedrag af, niet het kind!

 

Maak duidelijke afspraken over het toekomstig gedrag. Bespreek in zo’n gesprek ook gevolgen als de pester ze niet nakomt.

 

Geef aandacht, het goede voorbeeld en praat!

 

Praat met je zoon of dochter over pesten. Doe voor hoe dat werkt, respect hebben. Opvoeden verloopt met vallen en opstaan. Bespreek pesten, ook om te horen wat het verhaal van je zoon of dochter is, ‘wat er aan de hand is’.

 

Geef zelf het goede voorbeeld. Praat niet denigrerend over anderen waar kinderen bij zijn.

 

Besteed voldoende aandacht aan het gewenste gedrag dat kinderen en jongeren laten zien. Zo zullen ze minder de nood voelen om aandacht te zoeken op ongewenst gedrag.

 

Inlevingsvermogen vergroten, het stoppen van het pestgedrag vraagt soms ook individuele en professionele begeleiding. In een veilige, niet veroordelende en professionele omgeving durven pesters vaak beter hun gedrag bespreken en nieuw gedrag aan te leren.

 

Neem het probleem altijd ernstig

 

Het is de taak van een volwassene om pesten zo snel mogelijk op te merken. Zo kan escalatie worden voorkomen. Vaak blijft pesten nog onder de radar. Meer dan 4 op de 10 leerlingen zeggen dat pesten gebeurt zonder dat een volwassene op de hoogte is. Tijdig opmerken betekent dat de schade en impact nog beperkt blijft, en de weg naar herstel gemakkelijker kan worden ingeslagen. Neem dus als volwassene elke melding ernstig. Wees alert, observeer en neem je verantwoordelijkheid als volwassene indien dit nodig is. Wijs je kind op negatieve gevolgen.

 

Wat zéker niet doen?

 

  • Ontkennen

‘Mijn kind doet dat niet’

 

  • Er een bagatel van maken

‘Zo erg is het toch niet’

 

  • Het slachtoffer de schuld geven

 

  • Je verantwoordelijkheid als volwassene ontlopen

‘Laat ze het zelf maar uitvechten, daar worden ze sterker van’

 

  • Het als een persoonlijke aanval zien. Als het klopt dat er gepest wordt, moet dit – zo snel mogelijk - stoppen

 

 

  • Facebook - White Circle

opgepest!