Elk kind aan het stuur van het eigen leven

Het ouderschap wordt soms gezien als een relatie waarbij de ouder het kind moet leren hoe de wereld in elkaar zit en hoe het zich dus het beste gedraagt. Echter, door er bovenop te gaan zitten, elke actie of reactie te wilen bijsturen en vooraf al te bepalen hoe het levenspad er moet uitzien, neem je een kind een groot stuk van zijn uniek leiderschap weg. Hoe kan je je kind op weg zetten naar leiderschap over het eigen leven?


Een kind vraagt in feite niet om opvoeding. Het vraagt om liefde en verbinding, fundamenten om op te bouwen en vleugels om te kunnen uitvliegen, zich te kunnen ontwikkelen, stap voor stap op eigen houtje het leiderschap over hun leven op te nemen.


"Het gaat er niet om of je binnen of buiten de lijntjes kleurt. Het gaat er om dat je je eigen tekening maakt." (omdenken)

Kinderen zijn wijze mensjes. Intuïtief ‘weten’ ze veel en als je hen de ruimte geeft, komen ze dankzij hun natuurlijke drang om te leren, bij te dragen en dingen op te lossen, vanzelf tot ontwikkeling.


Laat dus je kind eens buiten de lijntjes kleuren. Durf afwijken van jouw norm, zet je oogkleppen van jouw referentiekader af en bekijk het leven eens door de nieuwsgierige bril van je kind.


Child centered play is een prachtige manier om te verbinden met je kind én tegelijkertijd zijn ‘uniek leiderschap’ te stimuleren. Daarbij maak je bewust tijd om samen te spelen (zonder afleidingen) en laat je je kind helemaal zelf bepalen hoe of wat jullie spelen. Ook als dit betekent dat het de spelregels niet volgt of zijn fantasie de vrije loopt laat. Open Ended speelgoed (speelgoed zonder opgelegd spelpatroon) is hier ideaal voor, maar zeker geen noodzaak.


“Children learn how to make decisions, by making decisions. Not by following directions.” (Alfie Kohn)

Je wil waarschijnlijk graag dat je kind bewust keuzes kan maken waar hij achter staat. Om goeie keuzes te leren maken, moet je natuurlijk keuze krijgen. En dat is iets helemaal anders dan constant bevelen moeten opvolgen of merken dat er voor jou gekozen wordt.


Je kan al van jongs af aan stimuleren om bewust keuzes te maken. Keuzes die voor ons banaal lijken, kunnen voor een kind toch het verschil maken:

· Wil je de gele of de blauwe beker?

· Wil je eerst je muts of eerst je jas aandoen?


Ook als gedrag moet begrensd worden, is de combinatie van informatie en keuze geven, de sleutel om strijd te vermijden.

· Een zetel is om in te zitten met je poep. Ga je neerzitten of wandel je verder in de living?

· Een straat is gevaarlijk omdat er auto’s rijden. Daarom vraag ik je een hand te geven. Wil je jouw linker of jouw rechterhand geven om samen over te steken?


"Je helpt je kind, door het niet steeds te helpen"

Een van de 10 fundamenten van “aware parenting” , volgens de filosofie van Aletha Solter is: “ouders moedigen kinderen aan om autonome probleemoplossers te worden en helpen enkel wanneer het nodig is. Ze lossen problemen niet op voor hun kinderen.”


Dat is niet altijd gemakkelijk, enerzijds omdat je je kind niet graag ziet ‘sukkelen’, anderzijds omdat het ook je taak is als ouder om je kind bij te staan. Bovendien kost je kind zelf dingen laten doen vaak meer tijd… En laat tijd nu net iets zijn wat veel ouders niet over hebben ;-).


Toch doe je er goed aan hier bewust mee om te gaan:


· Hou rekening met de leeftijd en de natuurlijke ontwikkeling van je kind, om te bepalen waar je wel of niet mee helpt.

· Geef je kind de tijd om zelf een oplossing te bedenken. Zo stimuleer je de ontwikkeling, creativiteit, het probleemoplossend vermogen, de autonomie en het zelfvertrouwen. Een kind dat onmiddellijk geholpen wordt, zal misschien sneller een afwachtende houding aan nemen in plaats van initiatief te nemen. Dat kan op langere termijn de intrinsieke motivatie naar beneden halen om dingen uit te proberen en te leren.

· Als iets toch niet lukt, neem het dan niet meteen volledig over: vraag wat je zou kunnen doen zodat het toch lukt. Of doe het samen. Een twee-jarige die moeite heeft met het dichtritsen van zijn jas, heeft er meer baat bij om het samen te doen (bv. mama houdt de jas tegen en het kindje trekt aan de rits), dan dat mama de handeling terug helemaal overneemt.


Stimuleer een groei-mindset

Enkele tips om een groei-mindset in stand te houden:


· Focus op het proces en de inspanning en niet op het resultaat.

· Benadruk het doorzettingsvermogen en de aanpak van je kind.

· Vraag regelmatig wat hij geleerd heeft en laat je kind in zijn eigen woorden omschrijven hoe hij iets voor elkaar kreeg.

· Focus op leren en zie fouten als leermomenten.

· En zeker niet onbelangrijk: sta zelf model voor ‘een leven lang leren’. Verdoezel je ‘fouten’ niet, maar toon hoe je er mee omgaat.


"A flower does not think of competing to the flower next to it. It just blooms" (Zen Shin)

Om de uniciteit van elk kind te behouden en stimuleren, is het belangrijk om je kind niet te vergelijken met een ander of een norm. Ook niet met een ander kindje binnen het gezin. Wat je wel kan doen is vergelijken met de eigen prestaties uit het verleden.


Enkele voorbeelden: